6 giờ sáng, con hẻm nhỏ ở quận ngoại thành TP.HCM rộn ràng tiếng động cơ xe tải. Anh Nguyễn Văn Hòa, tài xế hơn 15 năm trong nghề, đang cột chặt những bao xi măng cuối cùng lên thùng xe.
“Ngày nào cũng vậy, sáng sớm là phải tranh thủ chở cho kịp công trình. Nghề này cực nhưng có việc là vui rồi”, anh nói, giọng vẫn đầy nhiệt huyết.
Từ những chuyến xe lăn bánh âm thầm như thế, hàng trăm công trình dân sinh được hình thành mỗi ngày. Ít ai biết rằng, đằng sau những cuốc xe “chở thuê” ấy là cả một thế giới vận tải vật liệu xây dựng (VLXD) đang âm thầm chuyển mình — từ nhỏ lẻ, tự phát sang mô hình hợp tác chuyên nghiệp.
Một thị trường lớn nhưng manh mún
Theo thống kê của các hiệp hội xây dựng, tại các đô thị lớn như TP.HCM, Hà Nội hay Đà Nẵng, mỗi ngày có hàng chục nghìn chuyến xe tải vận chuyển VLXD như gạch, xi măng, cát, đá, sắt thép đến các công trình lớn nhỏ.
Thế nhưng, phần lớn hoạt động này vẫn mang tính tự phát.
Mỗi cửa hàng VLXD thường có vài “mối quen” tài xế. Khi khách đặt hàng, chủ cửa hàng gọi điện cho tài xế gần đó đến chở. Không có hợp đồng, không có bảng giá niêm yết, mọi thứ được thỏa thuận qua điện thoại hoặc… qua ly cà phê đầu ngõ.
“Có hôm chạy 3 chuyến, có hôm lại nằm không cả tuần. Xe hư thì tự lo, khách hủy đơn cũng chịu. Làm nghề lâu rồi, nhưng vẫn thấy bấp bênh lắm”, anh Hòa chia sẻ.
Sự manh mún này khiến ngành vận tải VLXD dù có nhu cầu rất lớn nhưng lợi nhuận không tương xứng. Các tài xế chạy rỗng chiều về, chi phí nhiên liệu đội lên, còn khách hàng thì thiếu niềm tin vì dịch vụ không ổn định, không minh bạch.
Những bất cập
Không khó để bắt gặp hình ảnh những xe tải chở vật liệu đỗ tạm ven đường, chắn lối đi, hay rơi vãi vật liệu trên phố.
Một phần vì thiếu khu tập kết riêng, phần khác vì thiếu sự tổ chức bài bản trong khâu vận hành.
Ông Lê Minh Trí – một chủ cửa hàng VLXD ở quận Bình Tân – chia sẻ thẳng thắn:
“Tôi có ba bốn tài xế quen. Họ chạy giỏi, nhưng mỗi người làm mỗi kiểu. Không có bảng giá cố định, có hôm khách ở gần mà đòi giá cao, khách than phiền tôi cũng khó nói. Còn muốn ký hợp đồng lâu dài với tài xế thì lại không biết bắt đầu từ đâu.”
Bức tranh đó phản ánh một thực tế đang cần thay đổi: nếu muốn ngành này phát triển bền vững, phải có mô hình vận tải chuyên nghiệp, có tổ chức và nhận diện thương hiệu rõ ràng.
Xu hướng mới: Hợp tác chuyên nghiệp thay vì “chở thuê”
Trong vài năm gần đây, một số nhóm tài xế trẻ đã bắt đầu thay đổi cách làm việc. Thay vì nhận cuốc rời rạc, họ liên kết dài hạn với các cửa hàng VLXD, trở thành đơn vị vận chuyển chính thức.
Mỗi xe tải được gắn logo thương hiệu, sơn màu nhận diện và có thông tin liên hệ rõ ràng.
Họ thống nhất bảng giá cước niêm yết, ký kết hợp đồng vận chuyển theo tấn, theo chuyến hoặc theo cung đường cụ thể.
Thậm chí, có nhóm còn tạo nhóm Zalo riêng cho từng cửa hàng, nơi cửa hàng nhập đơn, tài xế nhận chuyến, xác nhận giao hàng bằng hình ảnh thực tế.
“Bây giờ tôi chạy hợp tác cho 4 cửa hàng cố định. Có đơn hàng liên tục, không phải lo chuyện hôm có hôm không nữa. Xe cũng dán logo của cửa hàng, khách nhìn thấy là biết mình là người trong hệ thống. Nhiều người gọi thêm việc ngoài, mình lại có thêm thu nhập”, anh Hòa hồ hởi nói.
Từ tài xế tự do đến đối tác chuyên nghiệp
Sự thay đổi nhỏ ấy đang mở ra một hướng đi mới cho nghề tài xế xe tải chở VLXD.
Thay vì “chạy ai gọi thì chạy”, nhiều người đã trở thành đối tác vận tải đáng tin cậy của các cửa hàng và công trình.
Mối quan hệ ba bên – tài xế – cửa hàng – khách hàng – trở nên gắn kết, minh bạch và hiệu quả hơn.
Một số nhóm còn chủ động tối ưu chiều về, bằng cách nhận thêm hàng phế liệu, chở đất đá hoặc vật dụng xây dựng cũ để tiết kiệm chi phí.
“Trước kia chiều về là chạy không, giờ tôi thường nhận thêm cuốc chở gạch vỡ hoặc xà bần. Vừa thêm thu nhập, vừa tiết kiệm xăng dầu”, anh Hòa chia sẻ thêm.
Theo ông Trần Quốc Cường – chuyên gia logistics đô thị – việc chuyên nghiệp hóa vận tải VLXD là xu hướng không thể tránh khỏi.
“Khi đô thị phát triển, nhu cầu xây dựng tăng mạnh. Nếu mỗi xe hoạt động riêng lẻ, sẽ gây lãng phí lớn và khó kiểm soát. Hợp tác giữa tài xế và cửa hàng không chỉ giúp ổn định nguồn hàng mà còn góp phần giảm ùn tắc, giảm xe rỗng lưu thông trong thành phố.”
Ông Cường cũng cho rằng, với sự hỗ trợ của công nghệ, mô hình này hoàn toàn có thể tiến xa hơn:
“Chúng ta hoàn toàn có thể hình thành nền tảng kết nối vận tải VLXD, nơi cửa hàng đăng đơn, tài xế nhận đơn, khách hàng theo dõi hành trình giao hàng trực tuyến. Khi có dữ liệu rõ ràng, ngành này sẽ bước sang giai đoạn minh bạch và hiệu quả hơn rất nhiều.”
Điều đáng quý là phần lớn người tài xế trong lĩnh vực này đều gắn bó lâu năm, có kinh nghiệm và tinh thần trách nhiệm cao.
Họ hiểu từng con đường, từng công trình, từng khách hàng quen thuộc.
Chính sự tận tâm đó là nền tảng để hình thành những thương hiệu vận tải VLXD địa phương – nơi mà người dân không chỉ gọi “xe chở thuê”, mà gọi tên một đơn vị uy tín.
Một số địa phương đã bắt đầu khuyến khích đăng ký tổ đội vận tải VLXD có thương hiệu, có quy chuẩn hoạt động rõ ràng.
Khi mô hình này được nhân rộng, ngành vận tải VLXD không chỉ giúp ổn định việc làm cho hàng ngàn tài xế, mà còn đóng góp tích cực vào mục tiêu đô thị hóa xanh, gọn gàng và hiệu quả hơn.
Khi được hỏi về sự thay đổi lớn nhất trong nghề, anh Hòa cười hiền:
“Trước kia tôi chỉ nghĩ đơn giản là chở hàng kiếm sống. Giờ thì khác – tôi thấy mình đang làm nghề thật sự. Có thương hiệu, có đối tác, có khách hàng tin tưởng. Mỗi chuyến xe là một cam kết.”
Câu nói giản dị ấy có lẽ là thông điệp đẹp nhất cho sự chuyển mình của ngành vận tải VLXD hôm nay.
Giữa nhịp sống đô thị hối hả, những chiếc xe tải vẫn lăn bánh mỗi ngày, mang theo gạch, xi măng, và cả niềm tin về những ngôi nhà mới.
Nghề chở vật liệu xây dựng vốn chẳng ồn ào. Nhưng nếu biết cách tổ chức, chuyên nghiệp hóa và kết nối, nó sẽ trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi đô thị hiện đại.
Và biết đâu, trong tương lai gần, khi ta đặt hàng vật liệu xây dựng, chỉ cần mở ứng dụng — chọn cửa hàng, chọn loại hàng, và xe tải mang logo thương hiệu sẽ đến đúng giờ, đúng địa chỉ, đúng hẹn.
Đó không chỉ là giấc mơ công nghệ, mà là con đường phát triển tất yếu – bắt đầu từ những người tài xế bình dị như anh Hòa hôm nay.